Η τραγική κατάσταση του Δικτύου Ηλεκτρικής Ενέργειας στην Ελλάδα και οι πυρκαγιές που “κοστίζουν ακριβά”

Ρεπορτάζ: Γαβρής Άγγελος

Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει μόνο ένα πρόβλημα πυρκαγιών. Αντιμετωπίζει και ένα πρόβλημα ενεργειακών υποδομών, το οποίο αποκτά ακόμη πιο επικίνδυνες διαστάσεις σε μια χώρα που κάθε καλοκαίρι δοκιμάζεται από υψηλές θερμοκρασίες, ισχυρούς ανέμους και παρατεταμένη ξηρασία.

Τα στοιχεία της έρευνας του Reuters για το ελληνικό ηλεκτρικό δίκτυο είναι δύσκολο να αγνοηθούν. Το 2025, από 41 μεγάλες πυρκαγιές που εξετάστηκαν από την Πυροσβεστική, οι 15 θεωρήθηκε ότι πιθανότατα συνδέονταν με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, έχοντας κάψει συνολικά περίπου 51.000 στρέμματα.

Δεν πρόκειται για μια θεωρητική συζήτηση. Το 2024, η πυρκαγιά που ξεκίνησε στην περιοχή του Βαρνάβα και έφτασε μέχρι τα βόρεια προάστια της Αθήνας σκότωσε μία γυναίκα και έκαψε περίπου 10.000 εκτάρια, δηλαδή έκταση αντίστοιχη με το μέγεθος του Παρισιού. Οι ερευνητές εξέτασαν ως πιθανή αιτία βλάβη σε καλώδιο ηλεκτρικής ενέργειας.

Όταν το δίκτυο γίνεται παράγοντας κινδύνου

Το ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι το ζήτημα δεν εμφανίστηκε το 2025. Σύμφωνα με τα στοιχεία που είχε δει το Reuters, εννέα μεγάλες πυρκαγιές το 2024 θεωρήθηκε ότι πιθανότατα προκλήθηκαν από το ηλεκτρικό δίκτυο.

Στην Κερατέα, το 2025, έκθεση των ερευνητών κατέγραψε καλώδιο με οξείδωση και ενδείξεις πλημμελούς συντήρησης ως πιθανό σημείο έναρξης πυρκαγιάς. Η φωτιά σκότωσε έναν άνθρωπο και έκαψε περίπου 16 τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Εδώ βρίσκεται το πολιτικό ερώτημα. Η κλιματική κρίση αυξάνει τον κίνδυνο, οι άνεμοι επιταχύνουν την εξάπλωση, η βλάστηση γίνεται εύφλεκτη. Όμως ένα γερασμένο ή ανεπαρκώς συντηρημένο δίκτυο μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός έναρξης της καταστροφής.

Και αυτό δεν είναι αντιπολιτευτική υπερβολή. Το ίδιο το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης αναφέρει ότι στις αιτίες των πυρκαγιών περιλαμβάνονται και τα βραχυκυκλώματα γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος.

Ποιος πληρώνει τον λογαριασμό της εγκατάλειψης;

Ο ΔΕΔΔΗΕ υποστηρίζει ότι αυξάνει τις επενδύσεις του στη συντήρηση. Τα στοιχεία που επικαλείται το Reuters δείχνουν αύξηση των σχετικών δαπανών από 122 εκατ. ευρώ το 2019 σε 165 εκατ. ευρώ το 2024.

Αλλά η αύξηση των δαπανών δεν απαντά από μόνη της στο βασικό ερώτημα: είναι αρκετή η συντήρηση και η αναβάθμιση του δικτύου για τις πραγματικές ανάγκες μιας χώρας που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης;

Γιατί όταν ένα καλώδιο πέφτει, η ζημιά δεν μετριέται μόνο σε ευρώ συντήρησης. Μπορεί να μετρηθεί σε ανθρώπινες ζωές, σπίτια, επιχειρήσεις, αγροτική παραγωγή και ολόκληρες περιοχές που μετατρέπονται σε στάχτη.

Και την ίδια ώρα, το ρεύμα παραμένει ακριβό

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σκληρή όταν περάσουμε από το δίκτυο στον λογαριασμό του νοικοκυριού.

Η Eurostat επισημαίνει ότι οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη παραμένουν σημαντικά υψηλότερες από τα επίπεδα πριν από την ενεργειακή κρίση του 2022.

Στην Ελλάδα, μάλιστα, η χονδρεμπορική αγορά παρουσίασε έντονες διακυμάνσεις μέσα στο καλοκαίρι του 2026. Στις αρχές Ιουλίου η μέση χονδρεμπορική τιμή έφτασε τα 145,5 ευρώ/MWh, με την Ελλάδα να βρίσκεται στη δεύτερη θέση μεταξύ των ακριβότερων ευρωπαϊκών αγορών εκείνη την ημέρα.

Έτσι διαμορφώνεται μια παράλογη εικόνα. Ο πολίτης πληρώνει ακριβά για την ηλεκτρική ενέργεια και ταυτόχρονα καλείται να εμπιστευθεί ένα δίκτυο για το οποίο έχουν καταγραφεί σοβαρές ενδείξεις ότι σε συγκεκριμένες περιπτώσεις συνδέεται με καταστροφικές πυρκαγιές.

Η ενέργεια δεν μπορεί να είναι πεδίο για λίγους

Εδώ βρίσκεται και η ουσία της πολιτικής αντιπαράθεσης. Η ενέργεια είναι κοινωνικό αγαθό και στρατηγική υποδομή, όχι απλώς μια ακόμη αγορά.

Όταν το κράτος επιτρέπει την εμπορευματοποίηση κάθε πλευράς της ενεργειακής πολιτικής, αλλά παραμένει τελικά υπεύθυνο όταν καίγονται περιουσίες και χάνονται ζωές, η κοινωνία δικαιούται να ζητήσει λογαριασμό.

Χρειάζεται ριζική αναβάθμιση του δικτύου, επιτάχυνση της υπογειοποίησης σε περιοχές υψηλού κινδύνου, αυστηροί και ανεξάρτητοι έλεγχοι συντήρησης, διαφάνεια στα πορίσματα για τα αίτια των πυρκαγιών και δημόσια λογοδοσία για κάθε περίπτωση όπου το ηλεκτρικό δίκτυο εμφανίζεται ως πιθανός παράγοντας έναρξης.

Γιατί δεν γίνεται η κυβέρνηση να μιλά διαρκώς για «ατομική ευθύνη» των πολιτών όταν η δημόσια και κρίσιμη υποδομή της χώρας εξακολουθεί να εμφανίζει τέτοιες αδυναμίες.

Η Ελλάδα της περιόδου 2019-2026 έχει ήδη πληρώσει βαρύ τίμημα από τις πυρκαγιές. Η απώλεια ανθρώπινων ζωών και περιουσιών δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ακόμη ένας αριθμός στον απολογισμό μιας δύσκολης αντιπυρικής περιόδου.

Το πραγματικό πολιτικό ζητούμενο είναι πολύ πιο απλό: ποιος προστατεύει τον πολίτη πριν καεί το σπίτι του και όχι αφού γίνει στάχτη; Και ποιος θα πληρώσει το κόστος μιας ενεργειακής πολιτικής στην οποία οι καταναλωτές πληρώνουν ακριβά, ενώ οι κρίσιμες υποδομές εξακολουθούν να χρειάζονται πολύ περισσότερα από επικοινωνιακές διαβεβαιώσεις;