ΚΕΔΕ – Πώς ο Χάρης Δούκας μετέτρεψε ένα συνέδριο ρουτίνας σε πολιτικό γεγονός

Γράφει ο Κωνσταντίνος Ταχτσίδης

Όταν οι Δήμοι αποφάσισαν πως από τροχονόμοι αρμοδιοτήτων θα γίνουν οδηγοί της πολιτικής Αλλαγής.

Τα Συνέδρια της ΚΕΔΕ (Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος) δεν ήταν ποτέ αυτό που στα δημοσιογραφικά γραφεία ιεραρχούμε ως πρώτη είδηση, ούτε καν ως δεύτερη. Πάντα ήταν ένα διαδικαστικό συμπλήρωμα στα Δελτία ή στον πάτο της ροής στα ηλεκτρονικά Μέσα.
Και όχι άδικα, καθώς συνήθως είναι ένα συνέδριο ρουτίνας, όπου το κράτος υποκρίνεται πως ακούει και οι Δήμοι πως διεκδικούν. Μια τελετουργία πολιτικών ισορροπιών και μια πρόβα συναίνεσης, όπου όλοι αποχωρούσαν με τις ίδιες ακριβώς αντιλήψεις και ελλείψεις που είχαν όταν μπήκαν.
Στην πραγματικότητα, ήταν πάντα ο καθρέφτης μιας συγκεντρωτικής κεντρικής εξουσίας που εμπιστεύεται τους Δήμους να μαζεύουν σκουπίδια, αλλά όχι να σχεδιάζουν το μέλλον τους.

Μόνο που αυτή τη φορά, κάτι όντως άλλαξε. Το τακτικό Συνέδριο της ΚΕΔΕ έγινε πρώτη είδηση γιατί η παράταξη «Αυτοδιοίκηση Τώρα» του Χάρη Δούκα, κατάφερε -για άλλη μια φορά- να ανατρέψει ένα προαποφασισμένο αποτέλεσμα και να μετατρέψει ένα θεσμικό συνέδριο σε πολιτικό ορόσημο.
Γιατί στο φετινό Συνέδριο, ο Χάρης Δούκας δεν πήγε για να “εκφράσει ανησυχίες”.
Πήγε για να αλλάξει συσχετισμούς. Και το έκανε.

Κι εκεί που όλοι περίμεναν άλλη μια προβλέψιμη πλειοψηφία, ήρθε η ανατροπή:
Παρά τη σαρωτική πλειοψηφία που διατηρεί η κυβερνητική παράταξη εντός της ΚΕΔΕ (66% έναντι 30%), το ψήφισμα της «Αυτοδιοίκησης Τώρα» συγκέντρωσε σχεδόν ίσες ψήφους. 89 έναντι 92.
Αυτό δεν είναι απλώς μια “καλή επίδοση”. Είναι πολιτικός σεισμός, πρωτοφανής για τα δεδομένα της ΚΕΔΕ. Ένα αποτέλεσμα που σηματοδοτεί τη μετατόπιση των συσχετισμών, τη διάρρηξη της μονοκρατορίας του κυβερνητικού μηχανισμού και την αφύπνιση δεκάδων αιρετών που αντιλαμβάνονται πλέον πως το δίλημμα δεν είναι κομματικό, αλλά υπαρξιακό: ή οι Δήμοι θα σταθούν στα πόδια τους ή θα γονατίσουν οριστικά.

Οι ομιλίες και παρεμβάσεις του Δημάρχου Αθηναίων κατά τη 3ήμερη συνεδρίαση της ΚΕΔΕ, ήταν καθοριστικές, άγγιξαν Δημάρχους που μπορεί να  προέρχονται ακόμα και από τη ΝΔ, και άνοιξαν μια πολιτική συζήτηση που ξεπερνά τα όρια της Αυτοδιοίκησης και φτάνει στον πυρήνα της πολιτικής: «Ποιος αποφασίζει πραγματικά για τη ζωή μας».

Η συγκεντρωτική λογική της κυβέρνησης Μητσοτάκη, που αφαιρεί αρμοδιότητες και πόρους από τους Δήμους, δεν είναι απλώς διοικητική παθογένεια. Είναι πολιτική επιλογή και στρατηγική ελέγχου. Όσο πιο κοντά στους πολίτες βρίσκεται μια αρχή, τόσο πιο πολύ το κράτος θέλει να την ελέγξει. Όσο πιο αποτελεσματικά λειτουργεί ένας Δήμος, τόσο πιο γρήγορα θα του κόψουν τα φτερά.

Στο πρόσφατο συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Αλεξανδρούπολη, κάτι άλλαξε.
Και δεν ήταν μόνο οι αριθμοί. Ήταν θέσεις, αλλαγές συσχετισμών και η περιρρέουσα ατμόσφαιρα.
Η παράταξη «Αυτοδιοίκηση Τώρα» του Χάρη Δούκα, κατέθεσε ένα ολοκληρωμένο ψήφισμα, καταδικάζοντας την κυβερνητική πολιτική που στραγγαλίζει οικονομικά και θεσμικά τους δήμους, και προτείνοντας ταυτόχρονα συγκεκριμένες κινητοποιήσεις.

Δεν ήταν μια συμβολική πράξη. Ήταν η πρώτη σοβαρή ρωγμή στο μοντέλο εξάρτησης που έχει οικοδομήσει η ΝΔ πάνω στην τοπική αυτοδιοίκηση, το οποίο είναι βασικό στοιχείο του λεγόμενου «Επιτελικού Κράτους» που δεν είναι καν νεολογισμός, αλλά ένα παλαιό φάντασμα με νέα ταμπέλα. Είναι η αναβίωση του συγκεντρωτισμού με ψηφιακό προσωπείο. Ενα κράτος που θέλει να αποφασίζει για όλα και να ελέγχει τα πάντα.
Κι όσο πιο επιτυχημένος γίνεται ένας Δήμος, όσο πιο οργανωμένα διεκδικεί, τόσο περισσότερο αντιμετωπίζεται ως απειλή.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει μετατρέψει τους Δήμους σε διακοσμητικά γραφεία πρωτοκόλλου. Αφαιρεί αρμοδιότητες, περιορίζει θεσμικά τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων, στερεί πόρους, ενώ ταυτόχρονα τους υποχρεώνει να επωμίζονται τα βάρη της καθημερινότητας. Τους ζητά να κάνουν περισσότερα με λιγότερα, και όταν δεν τα καταφέρνουν, τους κατηγορεί για αναποτελεσματικότητα.
Κι όταν οι Δήμοι διαμαρτύρονται, τους προτείνει, όπως ακριβώς δήλωσε ο υπουργός Εσωτερικών Θ. Λιβάνιος τώρα στην Αλεξανδρούπολη, να αυξήσουν τα ανταποδοτικά τέλη. Δηλαδή, να πληρώσουν ξανά οι πολίτες για τη ζημιά που προκάλεσε η ίδια η κυβέρνηση. Λες και οι δήμαρχοι πήγαν στην Αλεξανδρούπολη για να δηλώσουν αιγοπρόβατα και βοσκοτόπια.
Πρόκειται για μια μεθοδευμένη πολιτική απαξίωσης της αυτοδιοίκησης, ώστε η εξουσία να συγκεντρώνεται στα υπουργικά γραφεία, μακριά από τους πολίτες.

Όμως, οι πόλεις δεν διοικούνται με εγκυκλίους. Διοικούνται με γνώση της πραγματικότητας, με ευθύνη, με συμμετοχή. Εκεί που η κυβέρνηση βλέπει “τοπικά προβλήματα”, η αυτοδιοίκηση βλέπει ανθρώπους. Και αυτός είναι ο λόγος που το ρήγμα μεγαλώνει.

Στην Αλεξανδρούπολη, ο Χάρης Δούκας, δεν περιορίστηκε σε διαμαρτυρία. Κατέθεσε μια προγραμματική αντίληψη για το πώς πρέπει να λειτουργεί το κράτος: με αποκέντρωση, διαφάνεια, κοινωνική λογοδοσία και αποτελεσματικότητα.
Το γεγονός ότι η πρόταση συγκέντρωσε σχεδόν την απόλυτη ισοψηφία, αποδεικνύει πως η πλειοψηφία των αιρετών αρχίζει να αντιλαμβάνεται τη μεγάλη εικόνα, ότι η επιβίωση των Δήμων ταυτίζεται με την ίδια τη δημοκρατία.

Η μάχη της Αυτοδιοίκησης δεν είναι θεσμική λεπτομέρεια, είναι το πιο ριζοσπαστικό αίτημα της εποχής: το δικαίωμα των πολιτών να αποφασίζουν για τις ζωές τους.
Όταν οι πόλεις διεκδικούν να αποφασίζουν, δεν απειλούν το κράτος, το αναγεννούν από την ασφυξία ενός κράτους που δεν αντέχει να εμπιστευθεί τους πολίτες του.
Όσο η εξουσία συγκεντρώνεται, η κοινωνία μικραίνει.
Κι αν κάτι μπορεί να τη μεγαλώσει ξανά, είναι οι πόλεις που αποφασίζουν. Οι πόλεις που τολμούν. Οι πόλεις που θυμίζουν σε όλους τι σημαίνει Δημοκρατία.
Και όταν ο δημόσιος χώρος πάψει να είναι σκηνικό και ξαναγίνει κοινό πεδίο, τότε η Δημοκρατία δεν θα χρειάζεται επετείους για να θυμάται ότι υπάρχει.

Η Αυτοδιοίκηση είναι το μέλλον, γιατί είναι η μόνη μορφή εξουσίας που δεν φοβάται να λογοδοτήσει, η μόνη που δεν κρύβεται πίσω από θεσμούς-ασπίδες, από υπουργεία χωρίς πρόσωπο, από επιτελεία που αποφασίζουν χωρίς να ζουν τις συνέπειες των αποφάσεών τους.
Είναι το τελευταίο καταφύγιο της δημοκρατίας πριν αυτή μετατραπεί οριστικά σε μηχανισμό διαχείρισης.

Εκεί, στους δρόμους και στις γειτονιές, δεν υπάρχουν «επικοινωνιακές στρατηγικές» ούτε «μεταρρυθμιστικά αφηγήματα» — υπάρχουν πολίτες που ζητούν λύσεις, όχι δικαιολογίες.
Και όσοι δεν το καταλαβαίνουν, δεν έχουν πρόβλημα με τους Δημάρχους. Έχουν πρόβλημα με τη Δημοκρατία.