“Πολιτικός οραματισμός και προοδευτική Αλλαγή” – Γαβρής Άγγελος

Ο Γαβρής Αγγελος είναι Διευθυντής του The Socialist, Εκλεγμένος Σύνεδρος στο 4ο συνέδριο ΠΑΣΟΚ και Δημοσιογράφος/Πολιτικός Αναλυτής.

Υπάρχει μια λέξη που έχει εξαφανιστεί από τον δημόσιο διάλογο στη χώρα μας. Όχι από αδυναμία — από επιλογή. Η λέξη είναι «όραμα». Και η εξαφάνισή της δεν είναι τυχαία. Είναι σύμπτωμα.

Παρακολουθούμε εδώ και χρόνια μια πολιτική σκηνή που έχει αντικαταστήσει την πολιτική σκέψη με τη διαχείριση εικόνας. Τα κόμματα δεν προτείνουν κόσμους — διαφημίζουν brands. Οι αρχηγοί δεν ορίζουν κατεύθυνση — διαχειρίζονται κρίσεις. Και οι πολίτες, εξαντλημένοι από δεκαπέντε χρόνια ανατροπών, έχουν αρχίσει να συγχέουν την απουσία σκανδάλου με την παρουσία διακυβέρνησης.

Αυτή είναι η πιο επικίνδυνη σύγχυση της εποχής μας.

Διότι η απουσία σκανδάλου δεν είναι πολιτική. Είναι απλώς διαφήμιση. Και η σταθερότητα που δεν αλλάζει τίποτα για εκείνους που τη χρειάζονται περισσότερο δεν είναι επίτευγμα — είναι ατολμία ανυψωμένη σε αρετή.

Η Ελλάδα σήμερα έχει ανάγκη από κάτι που δεν βλέπει στα μεγάλα κόμματα: μια πολιτική πρόταση που να λέει ξεκάθαρα ποιους υπηρετεί, με ποια κριτήρια αποφασίζει, και ποιον κόσμο θέλει να χτίσει. Μιλώντας για την ιστορική παράταξη που ταυτίστηκε πολιτικά με την Πρόοδο και την Αλλαγή, το ΠΑΣΟΚ του οποίου έχω την τιμή να είμαι εκλεγμένος σύνεδρος στο κρίσιμο 4ο συνέδριο, κινδυνεύει να γίνει ένα κόμμα μνήμης. Και το λέω αυτό γιατί η πλειοψηφία της κοινωνίας, έχει συνδέσει και έχει συνδεθεί με το ΠΑΣΟΚ ως φορέα αλλαγής στην Ελλάδα. Μιλάς στην κοινωνία και σου μιλάνε για τον Ανδρέα Παπανδρέου, τον Γιώργο Γεννηματά , την Μελίνα Μερκούρη.. Όσο πλησιάζουμε στο “σύγχρονο” ΠΑΣΟΚ, αρχίζουν και φθίνουν οι αναφορές με θετικό πρόσημο στα πρόσωπα που εξέφρασαν τις πολιτικές προτάσεις και επιτυχίες του ΠΑΣΟΚ. Και αυτό, γιατί το ΠΑΣΟΚ, μετατοπίστηκε πολιτικά προς την πισίνα των “κυλιόμενων ψηφοφόρων” και κατέληξε να γίνει ένα “κυλιόμενης πολιτικής κόμμα” που εριζε πάντα για εξουσία. Και όταν την έχασε, χάθηκε προς στιγμήν η πολιτική πυξίδα της παράταξης. Αυτό είναι το χρέος του 4ου συνεδρίου, να ξαναβρεί την πολιτική πυξίδα και να συνδεθεί με την κοινωνία με καθαρές προτάσεις, με καθαρό πολιτικό προσανατολισμό και θετικό πρόσημο στην κοινωνία. Χρειάζεται απόφαση και πρόταση..

Μια πρόταση που να έχει τη θέλησή της να ονομάσει τα πράγματα με το όνομά τους: ότι οι ανισότητες δεν είναι φυσικό φαινόμενο αλλά πολιτικό αποτέλεσμα.

Ότι η στέγη δεν είναι εμπόρευμα. Ότι η ενέργεια δεν είναι πολυτέλεια. Ότι η υγεία δεν μετριέται στην κερδοφορία των ιδιωτικών κλινικών.

Κοιτάζω γύρω μου και βλέπω κάτι που οι πολιτικοί αναλυτές αρνούνται να παρατηρήσουν: η πιο ζωντανή πολιτική σκέψη στη χώρα αυτή τη στιγμή δεν βρίσκεται στη Βουλή. Βρίσκεται στις πόλεις. Στις τοπικές κοινότητες. Στους εκλεγμένους αξιωματούχους που αντιμετωπίζουν κάθε μέρα τη συνέπεια των εθνικών επιλογών — και καλούνται να τη διαχειριστούν με ελάχιστα εργαλεία, ελάχιστη χρηματοδότηση και μέγιστη ευθύνη.

Εκεί, σε εκείνο το επίπεδο διακυβέρνησης που είναι πιο κοντά στον πολίτη, γεννιούνται οι μόνες πραγματικά καινοτόμες πολιτικές ιδέες της εποχής: η ενεργειακή κοινότητα ως εργαλείο αντιμετώπισης της φτώχειας, η γειτονιά των 15 λεπτών ως αρχιτεκτονική της ισότητας, το παγωμένο Airbnb ως αντίδραση στην εμπορευματοποίηση του κατοικείν. Δεν είναι τεχνικά μέτρα. Είναι πολιτικές θέσεις με σαρκωμένη μορφή.

Η προοδευτική παράταξη στην Ελλάδα έχει ένα θεμελιώδες πρόβλημα: ξέρει σε τι αντιτίθεται, αλλά δυσκολεύεται να πει τι προτείνει. Ξέρει να κατηγορεί την αδικία — αλλά αναστατώνεται όταν χρειαστεί να ορίσει με ακρίβεια τι σημαίνει δικαιοσύνη στην πράξη. Να πει, για παράδειγμα, ότι προοδευτικό δεν είναι ό,τι ακούγεται ωραία στα συνέδρια — αλλά ό,τι μειώνει μετρήσιμα τις ανισότητες στη ζωή των ανθρώπων.

Αυτή η αδυναμία δεν είναι ιδεολογική — είναι τακτική. Και έχει τίμημα: αφήνει το πεδίο ελεύθερο στον λαϊκισμό, που προσφέρει απλές απαντήσεις σε σύνθετα ερωτήματα, και στον συντηρητισμό, που προσφέρει ψεύτικη σταθερότητα σε ανθρώπους που φοβούνται τη μεταβολή.

Η χώρα έχει ανάγκη από πολιτικούς που να μην φοβούνται να μιλήσουν ξεκάθαρα. Που να λένε: αυτά τα πιστεύω, αυτά προτείνω, με αυτά θα κριθώ. Χωρίς επικοινωνιακή ασφάλεια, χωρίς focus groups, χωρίς τον διαρκή εκβιασμό της «εκλογιμότητας» που σκοτώνει κάθε ιδέα πριν γεννηθεί.

Κάποτε στην ιστορία αυτής της χώρας, τα μεγάλα πολιτικά κείμενα δεν γράφτηκαν από συμβούλους. Γράφτηκαν από ανθρώπους που πίστευαν σε κάτι τόσο βαθιά που δεν μπορούσαν να σιωπήσουν.

Εκείνη η παράδοση δεν έχει πεθάνει. Απλώς περιμένει.