Η απόφαση που το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί – και δεν πρέπει- να αποφύγει

Το συνέδριο της παράταξης καλείται να απαντήσει σε ένα ερώτημα που επιστρέφει επίμονα: μπορεί ένα κόμμα να διεκδικεί αξιοπιστία ως αντιπολίτευση, ενώ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μεταεκλογικής σύμπλευσης με την κυβέρνηση που το ίδιο καταψηφίζει;

Το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, που εκκινεί την Παρασκευή και ολοκληρώνεται την Κυριακή με ψηφοφορίες για τις πολιτικές αποφάσεις και τη νέα Κεντρική Επιτροπή, αναμένεται να οριοθετηθεί από ένα ζήτημα ουσίας: το ψήφισμα αποκλεισμού κάθε μεταεκλογικής συνεργασίας με τη Νέα Δημοκρατία.

Η πρωτοβουλία, που συνδέεται κυρίως με τον δήμαρχο Αθηναίων Χάρη Δούκα και φαίνεται να συγκεντρώνει την υποστήριξη ορισμένων ακόμη ανώτερων στελεχών, έχει ήδη διχάσει την παράταξη. Η ηγεσία επιφυλάσσεται — είτε επί της ουσίας είτε με το επιχείρημα της χρονικής σκοπιμότητας. Ωστόσο, τα επιχειρήματα υπέρ μιας δεσμευτικής και σαφούς θέσης είναι βαρύνοντα.

Ένα σενάριο που κυκλοφορεί ήδη

Η συζήτηση για συνεργασία ΠΑΣΟΚ – ΝΔ δεν αποτελεί υποθετική εκδοχή. Κυκλοφορεί με επιμονή στο δημόσιο διάλογο, υποθαλπόμενη από κύκλους της Νέας Δημοκρατίας και τμήμα του Τύπου, με πρόσχημα την «κυβερνητική σταθερότητα» σε ενδεχόμενο μη αυτοδύναμου αποτελέσματος. Για τους υποστηρικτές του ψηφίσματος, αυτή η αφήγηση δεν είναι ουδέτερη: εντάσσεται σε μια στρατηγική που επιχειρεί να μετατρέψει το ΠΑΣΟΚ σε συμπληρωματική δύναμη του κυβερνητικού μπλοκ. Ένα σαφές ψήφισμα θα έκλεινε αυτό το παράθυρο πριν αποκτήσει πολιτικό βάρος.

Η ρωγμή είναι εσωτερική

Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο εκτός κόμματος. Στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ υπάρχουν φωνές που θεωρούν ότι, σε συνθήκες πολιτικής αστάθειας, η παράταξη δεν μπορεί να αρνείται το ρόλο της στη διακυβέρνηση — ακόμη και εάν αυτό σημαίνει συνεργασία με τη ΝΔ. Ορισμένοι μάλιστα αναδιατάσσουν τις πολιτικές αντιπαραθέσεις, τοποθετώντας ως κεντρικό αντίπαλο τον ΣΥΡΙΖΑ και όχι την κυβέρνηση. Ακριβώς αυτές οι εσωτερικές διαφοροποιήσεις, υποστηρίζουν οι υπέρμαχοι της πρότασης, καθιστούν ακόμη πιο επείγουσα μια συλλογική και δεσμευτική απόφαση.

Το κόστος της αμφισημίας

Όσο το ενδεχόμενο παραμένει αναπάντητο, επανέρχεται. Δημοσιογράφοι, αντίπαλοι, αναλυτές: όλοι θέτουν το ίδιο ερώτημα. Και η απουσία σαφούς απάντησης γίνεται από μόνη της πολιτικό μήνυμα. Εάν το συνέδριο αποφύγει να τοποθετηθεί — ή αν το ψήφισμα απορριφθεί — το πολιτικό συμπέρασμα θα είναι αναπόδραστο: ότι το ΠΑΣΟΚ δεν αποκλείει τη συνεργασία. Αυτό ακριβώς, υποστηρίζουν οι υποστηρικτές της πρότασης, είναι που πρέπει να αποτραπεί.

Ο αντίλογος και οι αδυναμίες του

Το κύριο αντεπιχείρημα θέλει το ψήφισμα να απωθεί συντηρητικούς κεντρώους ψηφοφόρους — παλαιούς φίλους του ΠΑΣΟΚ που στράφηκαν στη ΝΔ και σήμερα διαψεύδονται από αυτήν. Η ένσταση έχει λογική, αλλά ελέγχεται: εάν αυτοί οι ψηφοφόροι διαψεύδονται από τον Μητσοτάκη, ποιος ο λόγος να επιλέξουν ένα κόμμα που ενδεχομένως θα τους επιστρέψει σε αυτόν; Η καθαρή αντικυβερνητική τοποθέτηση ενδέχεται να αποδειχθεί περισσότερο ελκυστική — όχι λιγότερο. Παράλληλα, όσα στελέχη αναζητούν κυβερνητική εμπλοκή μέσω συνεργασίας με τη ΝΔ έχουν ιστορικό: το 2019 και το 2023 εγκατέλειψαν την παράταξη όταν χρειάστηκε να επιλέξουν. Δεν ανήκουν οργανικά στο ΠΑΣΟΚ — κατ’ ουσίαν, δεν έφυγαν ποτέ από τη ΝΔ.

Μια στιγμή αυτοπροσδιορισμού

Το συνέδριο δεν είναι απλώς οργανωτική διαδικασία. Είναι πολιτική στιγμή. Το ερώτημα που καλείται να απαντήσει δεν αφορά μόνο ένα κυβερνητικό σενάριο — αφορά τον ίδιο τον πολιτικό χαρακτήρα της παράταξης: θα διεκδικήσει το ΠΑΣΟΚ αυτόνομο ρόλο στην κεντροαριστερά, απευθυνόμενο στη μεγάλη αντικυβερνητική μάζα που αναζητά πολιτική έκφραση, ή θα διατηρήσει μια στρατηγική ασάφεια που, όσο διαρκεί, υπονομεύει την αξιοπιστία του; Η απάντηση δεν μπορεί να αναβληθεί.