Χάρης Δούκας: Η Αθήνα διεκδικεί ξανά τη φωνή της απέναντι στο ασφυκτικό επιτελικό κράτος της ΝΔ

Η συνέντευξη του Δημάρχου Αθηναίων στον συνιστά μία συνολική πολιτική παρέμβαση για το μέλλον της Αυτοδιοίκησης και των μεγάλων πόλεων, σε μια περίοδο όπου η κυβερνητική συγκεντρωτική λογική επιχειρεί να περιορίσει τον ρόλο των Δήμων σε διαχειριστές καθημερινότητας χωρίς ουσιαστικές αρμοδιότητες και πόρους. Ο δήμαρχος της Αθήνας δεν περιορίζεται σε τεχνοκρατικές παρατηρήσεις για τον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης. Αντιθέτως, περιγράφει με σαφήνεια ένα βαθύ πολιτικό και θεσμικό πρόβλημα: την επιλογή ενός υπερσυγκεντρωτικού μοντέλου εξουσίας που αντιμετωπίζει την Τοπική Αυτοδιοίκηση ως πεδίο ελέγχου και όχι ως πυλώνα δημοκρατίας.

Η κριτική του προς την κυβέρνηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα όταν συνδέεται με συγκεκριμένα παραδείγματα. Η αφαίρεση της «Ανάπλασης Αθήνας» από τον Δήμο λίγο πριν την ανάληψη των καθηκόντων της νέας δημοτικής αρχής παρουσιάζεται ως χαρακτηριστικό δείγμα μιας πολιτικής αντίληψης που δεν αντέχει αυτόνομες τοπικές διοικήσεις με κοινωνικό και πολιτικό αποτύπωμα. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Χάρης Δούκας αναδεικνύει ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της δημόσιας διοίκησης: την ακραία υποχρηματοδότηση των Δήμων στην Ελλάδα σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Τα στοιχεία που παραθέτει είναι αποκαλυπτικά και δύσκολα αμφισβητούνται πολιτικά. Όταν η ελληνική Αυτοδιοίκηση λαμβάνει μόλις το 2,7% του κρατικού προϋπολογισμού, ενώ σε χώρες όπως η Ιταλία, η Γαλλία ή η Ισπανία τα ποσοστά είναι πολλαπλάσια, η συζήτηση περί «μεταρρύθμισης» μοιάζει περισσότερο με μηχανισμό ελέγχου παρά με ουσιαστική αποκέντρωση.

Η συνέντευξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή ο Δήμαρχος Αθηναίων δεν μένει μόνο στην καταγγελία. Παρουσιάζει ένα συνεκτικό σχέδιο για την πόλη, βασισμένο σε τρεις άξονες: ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση, αναβάθμιση του δημόσιου χώρου και κοινωνική ισορροπία απέναντι στην ανεξέλεγκτη τουριστικοποίηση. Η αναφορά στις περισσότερες από 12.000 νέες δενδροφυτεύσεις, στα ψηφιακά εργαλεία πρόβλεψης καύσωνα και στη δημιουργία σημείων δροσισμού αποτυπώνει μια δημοτική αρχή που επιχειρεί να συνδέσει την καθημερινότητα με έναν σύγχρονο περιβαλλοντικό σχεδιασμό. Σε μια Αθήνα που ασφυκτιά από τις θερμοκρασίες, το τσιμέντο και την έλλειψη ελεύθερων χώρων, η επιλογή να τοποθετηθεί η κλιματική κρίση στο επίκεντρο της δημοτικής πολιτικής αποκτά στρατηγικό χαρακτήρα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η προσέγγιση του Χάρη Δούκα για το ζήτημα του δημόσιου χώρου και των μετακινήσεων. Η παρέμβασή του υπέρ μιας πόλης που θα ανήκει «στον πεζό, στο παιδί, στον άνθρωπο με αναπηρία, στον ποδηλάτη» συγκροτεί μια σαφή πολιτική και ιδεολογική διαφοροποίηση από το μοντέλο της ανεξέλεγκτης κυκλοφορίας αυτοκινήτων που κυριάρχησε επί δεκαετίες στην πρωτεύουσα. Η Βασιλίσσης Όλγας, οι κανονισμοί για τα ηλεκτρικά πατίνια και η προώθηση της μικροκινητικότητας εντάσσονται σε μια συνολικότερη αντίληψη ευρωπαϊκού μετασχηματισμού της πόλης, με έμφαση στη βιωσιμότητα και την ποιότητα ζωής.

Ταυτόχρονα, η δημοτική αρχή επιχειρεί να παρέμβει σε ένα από τα πιο οξυμένα κοινωνικά προβλήματα της Αθήνας: τη μετατροπή του ιστορικού κέντρου σε τουριστική ζώνη χωρίς όρια και κανόνες. Η θέση ότι «η Αθήνα δεν μπορεί να λειτουργεί σαν ένα τεράστιο ξενοδοχείο» αποτυπώνει την αγωνία χιλιάδων κατοίκων που βλέπουν τις γειτονιές τους να αλλάζουν χαρακτήρα και την κατοικία να μετατρέπεται σε απρόσιτο αγαθό. Η πρόταση για χαρακτηρισμό της Πλάκας και της 1ης Δημοτικής Κοινότητας ως κορεσμένων περιοχών αποτελεί μία από τις πιο σαφείς δημόσιες παρεμβάσεις υπέρ της κοινωνικής προστασίας της κατοικίας και του δικαιώματος στην πόλη.

Στον αντίποδα μιας πολιτικής που αντιμετωπίζει την Αυτοδιοίκηση ως διοικητικό παράρτημα του κεντρικού κράτους, ο Χάρης Δούκας επιχειρεί να επαναφέρει τη συζήτηση για τον ρόλο των Δήμων ως αυτόνομων θεσμών δημοκρατικού σχεδιασμού. Η συνέντευξή του στον δεν είναι απλώς μια αποτίμηση έργου. Είναι μια πολιτική διακήρυξη υπέρ της αποκέντρωσης, της κοινωνικής συνοχής και της ανάγκης οι πόλεις να αποκτήσουν ξανά φωνή, πόρους και δυνατότητα να σχεδιάζουν το μέλλον τους με βάση τις ανάγκες των κατοίκων τους και όχι τις επιδιώξεις ενός κλειστού επιτελικού μηχανισμού.