Πολιτική «καρέκλας»: το κοινοβουλευτικό παζάρι που βαθαίνει τη ρήξη με την κοινωνία

Η επανεμφάνιση των «μεταγραφών» βουλευτών στο πολιτικό προσκήνιο δεν αποτελεί ένδειξη κινητικότητας ή ανανέωσης. Αντίθετα, συνιστά ακόμη μία απόδειξη της θεσμικής φθοράς που διαπερνά το κοινοβουλευτικό σύστημα και τροφοδοτεί τη γενικευμένη κοινωνική δυσπιστία απέναντι στην πολιτική. Όταν η έδρα αντιμετωπίζεται ως προσωπικό διαπραγματευτικό χαρτί και όχι ως συλλογική εντολή, η δημοκρατία μετατρέπεται σε διαδικαστικό κέλυφος χωρίς περιεχόμενο.

Οι έδρες στη Βουλή δεν είναι ιδιοκτησία κανενός. Δεν αποτελούν ατομικό λάφυρο, ούτε «μπόνους» πολιτικής επιβίωσης.

Είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων κοινωνικών συσχετισμών, πολιτικών δεσμεύσεων και προγραμματικών επιλογών που εγκρίθηκαν στην κάλπη.

Η αλλαγή κομματικής στέγης, χωρίς νέα λαϊκή νομιμοποίηση, ακυρώνει στην πράξη τη σχέση εκπροσώπησης και υπονομεύει την ίδια την έννοια της πολιτικής ευθύνης.

Οι πρόσφατες μετακινήσεις βουλευτών, με αφετηρία τον ΣΥΡΙΖΑ και κατάληξη σε νέους ή ετερόκλητους σχηματισμούς, δεν μπορούν να παρουσιαστούν ως «πράξεις συνείδησης». Εντάσσονται σε μια παγιωμένη κουλτούρα κοινοβουλευτικού τακτικισμού, όπου η διατήρηση της έδρας και η προσωπική στρατηγική υπερισχύουν της κοινωνικής εντολής. Πρόκειται για μια πολιτική πρακτική που δεν παράγει λύσεις, δεν απαντά στις αγωνίες της κοινωνικής πλειοψηφίας και δεν ανοίγει κανέναν δρόμο προοδευτικής διεξόδου.

Η πολιτική, έτσι, αποσυνδέεται από την κοινωνία και εγκλωβίζεται σε έναν στενό κύκλο παρασκηνιακών ισορροπιών. Οι πολίτες παρακολουθούν ως θεατές ένα παιχνίδι που δεν τους αφορά, με αποφάσεις που λαμβάνονται χωρίς αυτούς και συμμαχίες που δεν προκύπτουν από κοινωνικές ανάγκες, αλλά από αριθμητικές σκοπιμότητες. Η θεσμική απαξίωση δεν είναι αφηρημένη έννοια· είναι το καθημερινό αποτέλεσμα αυτής της πρακτικής.

Σε αυτό το τοπίο, αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα οι φωνές που επιμένουν ότι η πολιτική οφείλει να επιστρέψει στην κοινωνία.

Η ξεκάθαρη τοποθέτηση του δημάρχου Αθηναίων, Χάρη Δούκα, ενάντια στη λογική της «αρπαγής εδρών» και υπέρ της πολιτικής νομιμοποίησης και διαφάνειας, δεν είναι απλώς μια ηθική παρατήρηση. Είναι μια πολιτική γραμμή σύγκρουσης με τη νοοτροπία της καρέκλας, που διαπερνά οριζόντια το σύστημα εξουσίας.

Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι ποιος θα καθίσει πού στα έδρανα της Βουλής. Είναι αν το πολιτικό σύστημα θα συνεχίσει να αυτοαναπαράγεται αποκομμένο από την κοινωνία ή αν θα αναγκαστεί, υπό την πίεση της κοινωνικής πραγματικότητας, να επαναθεμελιώσει τη σχέση εκπροσώπησης.

Όσο οι «μεταγραφές» βαφτίζονται πολιτική κανονικότητα, τόσο θα βαθαίνει η κρίση εμπιστοσύνης. Και χωρίς εμπιστοσύνη, καμία δημοκρατία δεν μπορεί να σταθεί όρθια.